Küresel ısınmaya çare, Amerikalı tüketiciden!

Petrol pahalılaştığı için otomobiline binemiyor,
mortgage ile aldığı evini kaptırdığı için apartmana taşınıyor,
para suyunu çektiği için alışveriş yapamıyor



Amerika’da yaşayan arkadaşlarım, bu yaz yoksullaşmış olarak geldiler Türkiye’ye. Hatta parayı denkleştiremediği için yıllardan beri ilk kez yazın gelemeyenler bile oldu.
2000 yılında borsa balonunun patlamasından sonra da Amerika’da yaşayan Türkler arasında maddi açıdan sarsılanlar olmuş, ancak hayat standartlarında bir düşüş meydana gelmemişti. Biliyorsunuz Amerika’da hisse senedi sahipliği çok yaygın. O dönemde borsa tepetaklak olunca, varlıklarının bir bölümü eridiği için, olsa olsa ikinci-üçüncü evlerini almaktan vazgeçmişler ya da yılda 4 kez seyahat ediyorlarsa 3’e indirmişlerdi.

Kiracılara gün doğdu
Şimdiyse durum bambaşka. Arkadaşlarımdan biri, benzin tüketimini ve ev masraflarını azaltmak için yıllardır oturduğu bahçeli evini kiraya verip apartman dairesine taşınmak için uğraşıyor. Uğraşıyor diyorum, zira kiracılar son dönemde pek nazlı; kolay kolay ev beğendiremiyorsunuz.
Bir diğeri geçen ay tam Türkiye’ye gelecekti ki, 2. evinde yıllardır oturan kiracısı aniden taşınıverdi. Çünkü aynı bahçeli evi 3 sokak ötede yarı fiyatına kiralamıştı. Arkadaşım, yeni kiracı bulmadan Türkiye’ye gelemiyor, çünkü emekli maaşı ve o evden aldığı kirayla geçiniyor.

600 dolarlar nereye?
Bu arada Amerikan hükümetinin ekonomi canlansın diye geçtiğimiz aylarda verdiği kişi başına 600 dolarları harcayan bir Allah’ın kuluna rastlamadım. Amerika’dan e-posta yollayan okurlarım da dahil kime sorsam, ya kredi kartı borcunu kapatamasa da bir miktar düşürmüş, ya evinin geciken taksidini ödemiş, ya eşe-dosta borcunu geri ödemiş; lafın kısası son dönemde sarsılan bütçesinden açılan deliklerden birini yamamaya çalışmış.
Amerikan orta sınıf tüketicisinin, kredi kartını gözü kapalı harcadığı dönemler geride kaldığı için artık lokantada yemek yemeye de daha az gidiyor, seyahate de daha az çıkıyor, uzak mesafeler için araba kullanmayı da terk etmiş. Özetle 50 yıldır koşullandırıldığı tüketim alışkanlıklarını teker teker terk ediyor.

Apartman inşaatı arttı
Bunun sonucu olarak da Amerika’da petrol tüketimi, yılın 3 ayında % 30 gerilemiş. Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre haziranda müstakil konut inşaatları % 5,3 gerilerken, yeni apartman inşaatları % 9,1 artarak tüm beklentileri aşmış.
Tüketici fiyatları ise tüketim gerilediği halde artıyor. Haziran ayında tüketici fiyat endeksi (TÜFE) % 1,1 artışla, % 0,7 olan beklentinin oldukça üzerinde gerçekleşti ve 26 yılın zirvesine çıkmış oldu. Artışın nedeni gıda ve enerji fiyatlarıydı. ABD’de geçen ay sadece enerji fiyatlarındaki artış % 6,6 idi.
Amerika, dünyanın açık ara en büyük ekonomisi. GSYİH’sı 14 trilyon dolar; bu tüketim cennetinde sokaktaki vatandaşın yıllık harcaması toplam 9 trilyon dolar.
Bu çark yavaşlarsa petrol tüketimi de düşer, mısır ve şeker kamışı tarlalarından çıkan ürün bioenerji yerine yeniden halkın beslenmesine yöneleceği için gıda fiyatları düşer...
Listeyi uzatabilirim. Sözün özü, küresel ısınmanın baş sorumlusu Amerika, çözümün kilidini mecburen açan ülke olabilir.

Meral Tamer, Milliyet, 20 Temmuz 2008